تیره عناب



شرح تیره عناب Rhamnaceae
گیاهان تیره عناب به صورت درخت یا درختچه های غالباً خاردار و بندرت علفی می باشند. در بین آنها انواعی با ساقه بالا رونده یافت می شود. مجموعاً شامل 50 جنس و 600 گونه می باشند. که بیشتر در اروپا و نواحی استوایی می رویند.
از اختصاصات آنها این است که برگهائی ساده ، غالباً متناوب و گلهای منظم نر - ماده یا بر دو نوع نر و ماده ، پلی گام – دو پایه و یا یک پایه دارند. کاسه گل آنها مرکب از 4 تقسیم (زود افت) و جام گل آنها شامل 4 یا 5 گلبرگ (بندرت فاقد گلبرگ) است. پرچم های آنها معمولاً به تعداد قطعات جام گل و تخمدان آنها آزاد یا کم و بیش متصل به کاسه گل و غالباً دارای 3 خانه می باشد. میوه آنها به اشکال مختلف خشک شکوفا یا ناشکوفا و یا گوشتدار و به صورت شفت و محتوی یک یا چند دانه است. تعداد زیادی از این گیاهان به علت دارا بودن گلوکزیدهای آنتراکینوتیک دارای مصارف داروئی مهم می باشند.
اغلب آنها دارای دستگاه ترشحی مولد موسیلاژ و صمغ می باشند که از سلولهای منفرد و عریض یا مجتمع و فراهم و یا کیسه های ترشحی تشکیل می یابند. این سلولها و کیسه ها در پوست و مغز و ساقه در پارانشیم دسته های آوندی اطراف رگبرگها و دمبرگ و همچنین در برون بر میوه ها دیده میشوند.




تیره کندر



شرح تیره کندر Burseraceae
گیاهان تیره بورسراسه به صورت درخت یا درختچه های کوچک و شامل 600 گونه می باشند که در 20 جنس جای داده شده اند پراکندگی آنها در کره زمین به نحوی است که اغلب در مناطق گرم یافت می گردند.گیاهانی با برگهای ساده یا مرکب از برگچه ها و دارای گلهائی نر - ماده یا پلی گام و 2 پایه می باشند.کاسه گل آنها شامل 3 تا 5 لوب و جام گل آنها نیز به همان تعداد گلبرگ است. پرچم هایی به تعداد گلبرگها یا دو برابر آنها دارند. میوه آنها شفت و محتوی دانه های بدون آلبومن با بوئی مخصوص است از مشخصات این گیاهان وجود مجاری ترشحی در آنهاست که بطور متناوب در منطقه آبکش و یا در ناحیه اشعه مغزی اعضای مختلف گیاه پراکنده است.




تیره گل مغربی



شرح گل مغربی Onagraceae-Oenotheraceae
در گیاهان تیره گل آویز گیاهانی عموماً علفی و بندرت دارای اعضای چوبی شده جای دارند. اغلب آنهادر نواحی معتدله کره زمین مخصوصاً در نواحی مختلف امریکا پراکنده می باشند . متجاوز از 21 جنس و 650 گونه در این تیره جای دارند.
برگهای آنها متناوب یا متقابل ، معمولاً ساده، بدون استیپول (استیپول کوچک و زود افت) و گلهای آنها نر – ماده و غالباً دارای قطعات 4 تائی است که به وضع منفرد یا مجتمع به صورت گل آذین های سنبله یا خوشه در محورهای ساقه ظاهر می شوند. پرچم های آنها به تعداد 2 برابر گلبرگها (بندرت کمتر یا زیادتر) و مادگی آنها مرکب از 4 برچه است که مجموعاً تخمدانی تحتانی 4 خانه و محتوی 1-8 تخمک در هر خانه با تمکن محوری بوجود می آورند در قسمت فوقانی تخمدان آنها غالباً لوله باریک و درازی که از هم پیوستن قاعده اجزای گل نتیجه شده است ایجاد می گردد. در انتهای فوقانی این لوله است که اجزای مختلف گل جای دارند. میوه آنها به اشکال مختلف پوشینه ، فندقه و یا سته است.
مهمترین جنس در این تیره از نظر تعداد گونه عبارتند از :
Fuschia ( گونه100)
Oenothera ( گونه100)
Clarkia ( گونه5)
Epilobium ( گونه200)




تیره زغال اخته

 


شرح تیره زغال اخته Cornaceae
تیره زغال اخته تیره کوچکی از گیاهان گلدار جدا گلبرگ و شامل گونه هائی عاری از مجاری ترشحی است. تقریباً 10 جنس و 120 گونه دارد که عموماً در نواحی گرم و متعدله نیمکره شمالی، به وضع دور از یکدیگر پراکندگی دارند.
گیاهانی به صورت درخت یا درختچه و دارای برگهای متقابل ، کامل (بندرت لوبدار) و بدون استیپول می باشند. گلهای آنها 4 یا 5 قسمتی منظم، ، نر - ماده (هر با فردویت) یا منحصراً دارای یکی از اجزاء اصلی گل (پرچم یا مادگی) و مجتمع به صورت گرزن یا خوشه و پانیکول می باشند. پرچم هایی به تعداد گلبرگها و مادگی 2 برچه ای دارند که مجموعاً تخمدانی 2 خانه و به وضع تحتانی بوجود می آورند. میوه آنها سته یا شفت است.




تیره عشقه



شرح تیره عشقه Araliaceae
تیره عشقه شامل گیاهانی پراکنده در مناطق استوایی و بین استوائی مخصوصاً هند ، مالزی و نواحی گرم آمریکاست. فقط بعضی از انواع زینتی و معدودی از گونه های دیگر آن در سایر نواحی به غیر از آنچه که ذکر شد پراکندگی دارند. این تیره شامل 65 جنس و 800 گونه است.
گیاهانی به صورت درختچه های راست یا بالا رونده و بندرت علفی میباشند برگهائی با پهنک بزرگ ، ساده یا مرکب از برگچه ها دارند. گلهای آنها کوچک به رنگ سفید یا زرد منظم ، نر - ماده یامنحصراً دارای یکی از اجرا گل ، بندرت دو پایه و مجتمع به صورت چتر یا سنبله است اجزای گل آنها معمولاً 5 تایی است ولی در بین آنها نمونه های فاقد کاسه گل و یا دارای گلبرگ های بیشتر یا کمتر از 5 قطعه نیز دیده می شود. مادگی آنها شامل تخمدانی تحتانی یا فوقانی مرکب از 1 تا 5 خانه و محتوی یک تخمک در هر خانه است.
میوه آنها به اشکال مختلف سته یا شفت و یا مرکب از قطعات جدا شدنی است.
جنسهای مهم این تیره عبارتند از :
Aralia (گونه40)
Hedera (گونه5یا 6 )
Schefflera ( گونه150)

 

تیره عودالبرق



شرح تیره تیره عود البرق Myricaceae
در تیره میریکاسه 50 گونه گیاه به صورت درخت یا درختچه جای دارد که عموماً در نواحی معتدله نیمکره شمالی یا مناطق کوهستانی کشورهای حاره مانند کاپ، کالدونی جدید و غیره می رویند ولی هیچ یک از آنها در ایران یافت نمی شوند. از مشخصات آنها این است که برگهائی به وضع متناوب با کناره ساده یا لوبدار بر روی ساقه دارند. گل آذین آنها به صورت شاتونهائی مرکب از گلهای نر و ماده و یا نر یا ماده است. گلهای نر آنها به تفاوت دارای تعداد 2 تا 16 پرچم و اثری از تخمدان تحلیل یافته ولی گلهای ماده دارای مادگی 2 برچه ای منتهی به 2 خامه می باشند میوه آنها به صورت شفت و دارای میان بر سخت و محتوی دانه با آلبومن بسیار تحلیل یافته است.









تیره گل حسرت



شرح تیره گل حسرت Colchicaceae
گیاهان تیره گل حسرت عموماً علفی و از نظر مشخصات کلی دارای شباهت فراوان با تیره Liliaceae می باشند. اغلب در دشت های مرطوب مناطق کوهستانی یافت می شوند عموم آنها به استثنای معدودی غده زیرزمینی دارند. در انواع Colchicum غده ها توپرمی باشند و از تورم میان گره قاعده ساقه برگدار نتیجه میشوند و چوم دوام زیاد دارند. از این جهت پس از آنکه اعضای هوائی گیاه از بین رفت غده ها در داخل خاک باقی می مانند و در سال بعد بر اثر نمو جوانه های جانبی که در کنار یکی از برگهای فلس مانند آن ظاهر می شوند ساقه هوائی جدید به وجود می آورند پوشش گل آنها 6 قسمتی است تعداد 6 پرچم و مادگی معمولاً منتهی به 3 خامه و 3 کلاله آزاد دارند. از مشخصات گیاهان این تیره که آنها را از تیره های Asparagaceae , Liliaceae متفاوت می سازد آن است که تیره های اخیر خامه های مادگی به یکدیگر پیوسته اند در حالیکه گیاهان تیره گل حسرت خامه ای آزاد دارند. بعلاوه در آنها هر یک از تقسیمات پوشش گل دارای ناخنک (Onglet) خیلی دراز است. ضمناً ساقه منتهی به گل (Hampe) در آنها به وجود نمی آید.
جنس های مهم آن عبارتند از :
Colchicum (دارای حدود 70 گونه)
Veratrum(متجاوز از 50 گونه)


تیره نرگس



شرح تیره نرگس Amaryllidaceae

تیره نرگس از گیاهان تک لپه و دارای حدود 1500 گونه است که در حدود 90 جنس جای داده شده اند.
گیاهانی علفی ، پایا و دارای برگهائی باریک دراز و واقع در قاعده ساقه می باشند. و به صورت پراکنده در اغلب نواحی کره زمین مخصوصاً مناطق گرم یافت می شوند. قسمت متورم و زیر زمینی آنها به صورت پیاز معمولی است یعنی از فلس هائی تشکیل می یابد که یکدیگر را می پوشانند. برگهای آنها در محل اتصال به ساقه معمولاً به صورت غلافی آنرا فرا می گیرند. ساقه هوائی آنها نیز اغلب عاری از برگ است گلهائی نر – ماده، منظم به رنگهای مختلف منفرد یا مجتمع و معمولاً محصور در نوعی اسپات غشائی قبل از شکفتن کامل دارند. پوشش گل آنها مرکب از 6 قطعه گلبرگ مانند و نافه گل آنها شامل 6 پرچم است در بعضی از آنها مانند Narcissus ها پوشش گل در محلی که قطعات آن وضع منتقسم پیدا می کنند دارای زائده تاج مانند به رنگ گلبرگ می گردد. این زائده که در امتداد قسمت لوله ای شکل پوشش گل در داخل آن پدید می آید منظره بسیار زیبا به گل می بخشد. میوه آنها پوشینه و محتوی دانه های متعدد آلبومن دار است.
جنس های مهم آن عبارتند از :
Galanthus (گونه9)
Leuconium( گونه12)
Narcissus ( گونه60)




تیره زنبق



شرح تیره زنبق Iridaceae
تیره زنبق دارای تقریباً 1500 گونه است که در حدود 60 جنس جای دارند.
گیاهانی علفی و دارای ریزوم یا غده های زیرزمینی به اشکال مختلف و یا بندرت دارای اعضای چوبی هستند برگهائی غالباً عاری از دمبرگ ولی منتهی به غلاف دارند. به نحوی که در غالب موارد غلاف برگهای فوقانی قسمتی از غلاف برگهائی تحتانی خود را می پوشاند . گلهای آنها نر - ماده به رنگهای مختلف منفرد و یا مجتمع به صورت گل آذین‌های گرزن یک سویه سنبله و یا خوشه اند. در برخی از آنها نیز برگهای نارک و غشائی شبیه اسپات، در قاعده هر گل آذین دیده می شود. پوشش آنها شامل 2 ردیف 3 تایی از قطعات گلبرگ مانند است منحصراً 3 پرچم دارند. زیرا پرچم ردیف داخلی آنها از بین رفته است. مادگی آنها 3 برچه ای است و از مجموع آنها تخمدانی تحتانی یا نیمه تحتانی 3 خانه (بندرت یک خانه) و محتوی تخمک های واژگون بوجود می آید کلاله آنها 3 شاخه و غالباً گلبرگ مانند و میوه آنها پوشینه است. پراکندگی آنها به صورتی است که در نواحی مختلف کره زمین مخصوصاً در آفریقای جنوبی و مناطق بین استوائی آمریکا یافت می شوند.
جنس های مهم انها عبارتند از :
Crocus (گونه80)
Iris ( گونه250)
Gladiolus ( گونه300)


تیره موز




شرح تیره موز Musaceae
گیاهان تیره موز مخصوص مناطق گرم کره زمین مخصوصاً هند ، مالزی ، جزایر قناری و غیره می باشند. انواع مفید آنها که میوه خوراکی و یا اعضای قابل استفاده دارند، در نواحی مساعد پرورش می یابند.گیاهانی علفی ریزوم دار و دارای ارتفاع نسبتاً زیاد میباشند. برگهای آنها متناوب بزرگ و در بعضی انواع دارای پهنکی به طول 2 متر است گلهائی غالباً بر دو نوع نر و ماده ، بندرت نر - ماده و مجتمع به صورت گل آذین سنبله بزرگ انتهائی دارند. پوشش گل آنها از 6 قطعه به رنگ یکدیگر تشکیل یافته یعنی به صورت کاسه و جام مشخص تغییر شکل حاصل نکرده است.
قطعات پوشش گل در این گیاهان بنحوی است که 5 قطعه آنها وضع به هم پیوسته و حالت ناودان مانند دارند. قطعه ششم آن که پهن و گلبرگ مانند است در قسمت جلوی 5 تایی دیگر جای دارد. نافه گل آنها از 6 پرچم تشکیل می یابد. ولی غالباً یکی از آنها به صورت استامینود یا تحلیل یافته در می آید. تخمدان در آنها 3 خانه و محتوی تخمک های فراوان در هر خانه است و پس از رسیدن به صورت میوه سته در می آید.



تیره گل جالیز



شرح تیره گل جالیز Orobanchaceae
گیاهانی علفی با ریشه های انگلی فاقد کلروفیل ، ساقه راست، اغلب در قاعده پیاز (غده) دار. برگها فلس مانند ، اغلب در قاعده ساقه همپوش (بر هم نهاده) گلها منفرد یا در سنبله یا خوشه های انتهایی برگه دار، نر ماده نامنظم زیر تخمدانی (تخمدان زبرین) کاسه گل در پائین استوانه ای یا استکانی 2-5 دندانه ای به ندرت سربریده (Truncate) یا پاره پاره به دونیمه جانبی جام گل استوانه ای دو لبه بندرت کم و بیش 5 لوبه پرچم ها 4 تایی دو به دو مساوی (دو بلند و دو کوتاه) بساک ها پشت چسب (Dorsifixed) تخمدان زبرین (فوقانی)، یک خانه ای با تخمک های متعدد یا معمولاً با چهار تمکن محوری خامه منفرد با کلاله ای کامل یا دو لوبه، میوه کپسول دو دریچه ای. دانه ها بسیار کوچک و متعدد. گیاهان موجود در این تیره همگی انگل بوده و بر روی گیاهان دیگر زندگی می کنند به خصوص گل جالیزها که آفت بزرگی برای کشاورزی محسوب می گردد.
جنسهای اروبانکاسه در ایران شامل جنس Cistanche (این جنس در ایران بیش از 5 گونه دارد که انگل گیاهان وحشی است)و Orobanche (گل جالیز)(این جنس بیش از 30 گونه انگلی در نقاط مختلف ایران دارد.) ، Phelipaea (خون برادر، خون سیاوش)،از این جنس در ایران یک گونه بنام Phelipaea Coccinea در ارتفاعات کندوان آذربایجان و کردستان انتشار دارد.
 
تیره نولاناسه



شرح تیره نولاناسه Nolanaceae
تیره نولاناسه سومین تیره بین راسته ژانسیانال و راسته پله مونیال بوده به تیره سولاناسه بسیار نزدیک است. خاستگاه این تیره که حدود 2 تا 3 جنس دارد شیلی و پرو در آمریکای جنوبی است. این گیاهان علفهایی دارای برگهای ساده و کم و بیش گوشتی هستند.
برگهای آنها منفرد و متناوب و یا متقابل اند و معمولاً در بالای ساقه مجتمع می شوند گلها منفرد محوری، چهار چرخه ای و پنج پر ، دارای جام استکانی شکل ، دیسک هیپوژین ، تخمدان پنج خانه ای است و به وسیله دیواره بندی ثانوی به خانه های متعدد تک تخمکی تقسیم می شود.
میوه عموماً به صورت فندقه هایی مرکب ، گوشتی و محتوی دانه هایی قلوه ای شکل با جنین خمیده است.
از این تیره هیچ نمونه ای در رویشهای ایران وجود ندارد.



تیره هیدروفیلاسه



شرح تیره هیدروفیلاسه Hydrophyllaceae
تیره هیدروفیلاسه از تیره های مجاور تیره گاو زبان (بوراژنیاسه) است و بویژه از لحاظ داشتن کرکهای زیر و خشن و گل آذینهای گرزن دم عقربی بسیار نزدیک به آن است و فقط از نظر ساختار مادگی که معمولاً تک خانه ای است و به میوه ای کپسولی تبدیل می شود با این تیره تفاوت دارد. هیدروفیلاسه ها که خاستگاه آنها امریکای شمالی است و عرصه وسیعی از این سرزمین را اشغال می کند گل آذین آنها گرزن دم عقربی و شامل گلهایی منظم و پنج پر است. تخمدان تک خانه ای آنها از پیوستگی دو برچه بوجود می آید و گاهی نیز حفره درونی تخمدان به علت رشد جفتها در ناحیه جدار دو خانه تقسیم می شود.
سفت تخمک در جهت بالا قراردارد. از جنسهای شناخته شده این تیره می توان از جنس Nemophila , phacelia نام برد که هر دو جنس دارای گونه های زینتی هستند و در باغها و پارکها کاشته می شوند. از این تیره هیچ نمونه ای در رویشهای ایران وجود ندارد.



تیره میوپوراسه



شرح تیره میوپوراسه Myoporaceae
این تیره کوچک نیز دارای گلهای منفرد یا به صورت دسته ای و غالباً محوری است گلها چهار یا پنج پر، غالباً دارای چهار پرچم ، تخمدان زیرین دو برچه ای و دو خانه ای است که اغلب به علت دیواره بندی داخلی به چند خانه تقسیم می شود. در بیشتر حالات تخمدان به چهار خانه تک تخمکی محتوی تخمکهای اپی تروپ یا اناتروپ آویخته می شوند. میوه معمولاً شفت گوشتی محتوی یک هسته مرکب و دانه دارای آلبومن همراه با جنین راست است. تیره میوپوراسه دارای 4 جنس و نزدیک به 100 گونه است که بیشتر گونه های آن دراسترالیا و جزایر نزدیک آن منتهی الیه شرق، جزیره موریس در آفریقای جنوبی و آمریکای مرکزی می رویند. بیشتر گونه های این تیره درختچه ای و بندرت علفی هستند. برگهای آنها متناوب یا متقابل ساده، غالباً شامل نقاط روشن و فاقد گوشوارک اند بافت پارانشیم پوستی در ساقه و برگ این گیاهان شامل کیسه های ترشح کننده از نوع اسکیزوژن محتوی اسانس است. از این تیره هیچ نمونه ای در رویشهای ایران وجود ندارد.




تیره هزارنی



شرح تیره هزار نی Butomaceae
گیاهانی چند ساله ، بدون کرک، آبزی یا رطوبت پسند ، ساقه زیرزمینی ضخیم ، خزنده. ساقه ها راست برگها قاعده ای، در قاعده غلاف دار، متناوب ، خطی، گل آذین چتر مانند ، شامل یک گل انتهایی و سه گرزن یک سویه ، هر یک دارای یک برگه، برگه ها گریبان را بوجود می آورند.
گل ها نر، ماده ، منظم ، کاسبرگها سه تایی ، گلبرگ مانند، گلبرگها سه تایی کمی (به طور ضعیف) از کاسبرگ ها بلندتر، پرچم ها نه تایی ، بساک از سطح درونی شکوفا ، برچه ها 6-9 به طور ضعیفی (کمی) در قاعده پیوسته ، زبرین با غده شهدی دیواره ای و تمکن مرکزی خامه ها دایمی، میوه برگه یا فولیکول، دانه ها بدون اندوسپرم، جنین راست.
تیره هزارنی دارای 9 جنس و 9 گونه در نیمکره شمالی و یک جنس در نیمکره جنوبی است و به طور کلی انواع این تیره بیشتر در نواحی معتدل پراکنده اند از این تیره در ایران فقط یک گونه بنام هزارنی Butomus umbellatus وجود دارد که این گونه در شمال (در کنار آبهای راکد رشت و لاهیجان) ، آذربایجان ، کرمانشاه (در آبهای سرآب نیلوفر) غرب (اراک ، راسوند، درود) جنوب (شیراز و سیستان) انتشار دارد
 
تیره گل صدتومانی




شرح تیره گل صد تومانی Paeoniaceae
گیاهانی علفی، چند ساله برگها متناوب ، مرکب ، بدون گوشوارک، گل ها معمولاً منفرد ، نر، ماده ، بزرگ، منظم ، زیر تخمدانی (تخمدان فوقانی) کاسبرگ ها، پنج تایی ، جدا ، ناجور شکل، دائمی در حالت میوه گلبرگ ها جدا، پرچم ها متعدد ، برونگرا ( از مرکز به طرف بیرون گرد) برچه ها جدا روی طبق (صفحه ای مدور و تخت گوشتی) قرار گرفته. میوه گروهی از 2-8 برگه (فولیکول) هر کدام دارای چندین دانه.
این تیره گاهی با تیره Ranunculaceae ادغام می شود و گاهی نیز بصورت جدا مطرح است.
در ایران یک جنس و دو گونه دارد که فراوانترین آن ها گل صدتومانی Paeonia Witmanniana است.



تیره گل اختری



شرح تیره گل اختری Cannaceae

گیاهان این تیره گیاهانی چند ساله و ریزوم دار(دارای ساقه های زیرزمینی).برگ های قاعده ای به هم پیچیده،به شکل ساقه ای راست و کاذب در آمده.برگ ها بیضوی،گل آذین خوشه ای برگه ها کوچک، تخم مرغی،گل ها نر-ماده،نا منظم،معمولاً به صورت پانیکول سنبله مانند ،انتهایی،گلپوش خارجی(کاسه گل)سه تایی و جدا،گلوپش درونی(جام گل)لوله ای و به پرچم ها چسبیده،پرچم ها گلبرگ نما،دارای رنگ روشن و درخشان،پرچم های بارور دارای کیسه گرده ای که نیمی از آن بر روی پرچم دیگر قرار گرفته،پرچم عقیم پائینی به طرف عقب لوله شده (پیچیده) به شکل لب در میآید.
تخمدان زیرین،سه خانه ای ،تمکش محوری،میوه کپسول،دانه ها گرد(دایره ای)با اندوسپرمی محکم.
این تیره فقط دارای یک جنس بنام گل اختری Canna است که تقریباً 50تا 60 گونه دارد که در مناطق گرم و مرطوب و شبه گرم و مرطوب آمریکا و آسیا پراکنده اند.
این تیره در ایران دارای یک گونه بنام گل اختری Canna indica است که به عنوان زینتی در سرا سر ایران بویژه در تهران و پارکها و حاشیه باغچه ها و برخی اماکن کاشته می شود.
این گیاه احتمالاً از اروپا به ایران آورده شده است.







تیره سنجد تلخ



شرح تیره شال سنجد – تیره سنجد تلخ Meliaceae
رح
گیاهان تیره شال سنجد به صورت درخت یا درختچه ، بندرت علفی و شامل 51 جنس و در حدود 1000 گونه می باشند که بطور اختصاصی در نواحی گرم و بین استوایی می رویند بطوریکه فقط تعداد کمی از آنها در نواحی معتدله یافت می گردند. عموماً برگهائی متناوب بدون استیپول ، ساده یا مرکب و گلهائی نر - ماده ، بندرت بر دو نوع نر و ماده، پلی گام – دو پایه و غالباً مجتمع به صورت خوشه دارند.
کاسه گل آنها شامل 4 یا 5 تقسیم و جام گل آنها مرکب از گلبرگهای آزاد و یا پیوسته به هم در قاعده است. میوه آنها سته ، شفت و یا پوشینه می باشند.



تیره سنجد



شرح تیره سنجد Elaeagnaceae
تیره سنجد مرکب از گیاهانی به صورت درخت یا درختچه غالباً خاردار و مرکب از 3 جنس و متجاوز از 20 گونه (در بعضی کتب علمی 50 گونه ) است.
در غالب رده بندی ها نیز به علت فاقد بودن جام گل در بین گیاهان بدون گلبرگ جای داده می شود ولی امروزه با توجه به شباهتی که تخمدان مادگی گیاهان آن به گیاهان راسته Myrtales دارد آنرا به این راسته ضمیمه می نمایند. در منطقه و سپس از امریکای شمالی اروپا و جنوب آسیا نیز با آنها برخورد می شود.
از نظر کلی عموماً گیاهانی با برگهای متناوب (بندرت متقابل) ساده ، بدون استیپول و پوشیده از تار های نقره ای می باشد.
گلهای آنها بر دو نوع نر و ماده ، پلی گام 2 پایه و معمولاً شامل قطعات 4 تایی است درون پوشش گل آنها پرچم هایی به تعداد کاسه گل یا 2 برابر آن و مادگی مرکب از یک برچه محتوی یک تخمک جای دارد.میوه آنها سته مانند و ناشکوفا است. جنس مهم آن Elaeagnus است که غالب گیاهان این تیره در آن جای دارد.
 
 
تیره شاتره



شرح تیره شاتره Fumariaceae
گیاهان تیره شاتره عموماً علفی، بی کرک و دارای برگهائی متناوب با بریدگیهای بسیار و گلهای آنها نر – ماده ، نامنظم به رنگهای سفید، مایل به قرمز ، قرمز ارغوانی و یا بندرت بنفش است در اغلب آنها مخصوصاً در Fumaria ها گلها به صورت گل آذین های خوشه یا گرزن مجتمع می باشند. در هر گل آنها 2 کاسبرگ زود افت و 4 گلبرگ دید می شود. از مشخصات آنها این است که یکی از گلبرگهای آنها اغلب به صورت دنباله ای در آمده است پرچم های آنها اغلب در قاعده میله ها، طوری به هم پیوستگی دارند که مجموعاً دو دسته مشخص را بوجود می آورند هر یک از دو دسته مذکور شامل یک پرچم کامل و دو نیمه پرچم در طرفین آن است مادگی آنها از دو برچه تشکیل می یابد.
میوه آنها در انواع مختلف به اشکال متفاوت پوشینه فندقه یا شفت ومحتوی یک دانه می باشد. گیاهان این تیره شامل 5 جنس و 170 گونه می باشند که بیشتر در نواحی مختلف کوهستانی و یا در اماکن مرطوب پراکندگی دارند.



تیره شاه بلوط هندی



شرح تیره شاه بلوط هندی Hippocastanaceae
گیاه تیره شاه بلوط هندی عموماً درختی و دارای برگهای متقابل مرکب از برگچه های نا مساوی و منتهی به یک نقطه می باشند و شامل 2 جنس و 18 گونه هستند و بنحوی پراکندگی دارند که به فواصل دور از یکدیگر مانند آمریکای شمالی شبه جزیره بالکان، ارتفاعات هیمالیا و آمریکای مرکزی یافت می شوند.
در گذشته این تیره از نظر شباهت گلی گیاهان آن با Sapindaceae ها در تیره اخیر جای داده می شد ولی امروزه با توجه به اختلافات زیادی که گیاهان آن تیره مذکور دارند به صورت تیره جداگانه در آمده است. از اختصاصات گیاهان این تیره آن است که گلهای مجتمع به صورت خوشه های انتهایی دارند و چون گل آذین آنها در زمستان هنگامی که هنوز به صورت جوانه است ترکیب بندی حاصل می کند از این جهت شگفتن گلهای آنها زودتر از غالب گیاهان یعنی در اوایل بهار صورت می گیرد این گیاهان گلهایی نر - ماده یا بر دو نوع نر و ماده، نامنظم ، شامل 4 یا 5 کاسبرگ و به همان تعداد گلبرگ دارند. پرچم های آنها به تعداد 2 برابر گلبرگها (گاهی کمتر) و مادگی آنها مرکب از سه برچه می باشد.
 

تیره بنفشه



شرح تیره بنفشه Violaceae

گیاهانی معمولاً علفی و فقط دارای نمونه های معدودی به صورت بوته های چوبی می باشند در بین انواعی از آنها که در نواحی استوایی می رویند نمونه های درختچه مانند و ندرتاً به صورت درخت یافت می گردد. تعداد زیادی از آنها که تقریباً به نصف کلی گونه ها می رسد از Viola ها تشکیل می یابد فراوانی آنها بیشتر در نواحی معتدله کره شمالی است بطوریکه فقط معدودی از آنها در نیمکره جنوبی یافت می گردند.
گیاهان تیره بنفشه برگهایی متناوب و گلهائی نر – ماده ، نامنظم و به وضع منفرد یا مجتمع دارند. هر گل آنها دارای 5 کاسبرگ و 5 پرچم است.از اختصاصات آنها اینست که یکی از گلبرگهای آنها دنباله ای دراز یا کیسه ای شکل دارد.
مادگی آنها شامل تخمدانی فوقانی ، مرکب از 2 تا 5 بر چه (معمولاً سه برچه ) و محتوی تخمکهای متعدد با تمکن جانبی است.میوه آنها پوشینه و بندرت سته است.




تیره بید



شرح تیره بید Salicaceae

تیره بید از دو جنس مهم Populus , Salix تشکیل می یابد که مجموعاً 300 گونه گیاه را شامل هستند. قسمت اعظم آنها امروز در نقاط معتدله نیمکره شمالی مخصوصاً در اروپای مرکزی، نواحی کوهستانی آسیای مرکزی و سواحل شمال غربی آمریکای شمالی محدود به اقیانوس آرام پراکندگی دارند.
گیاهانی به صورت درخت یا درختچه و دارای برگهای ساده و گلهائی بر دو نوع نر و ماده بر روی یک یا دو پایه می باشند در بین آنها انواعی با گلهای نر – ماده نیز دیده می شود چنانچه در بعضی populus ها این حالت وجود دارد اصولاً فاقد پوشش گل می باشند ولی در قاعده هر گل آنها معمولاً براکته‌های پوشیده از کرک دیده می شود گلهای نر آنها دارای 2 تا 30 پرچم (در بعضی Salix ها 2 و در برخی populus ها تا 30 پرچم) و گلهای ماده آنها دارای 2 برچه مجموعاً تخمدانی یک خانه بوجود می آورند. میوه آنها به صورت پوشینه دارای دانه های متعدد بسیار ریز و سبک وزن و پوشیده از تارهای دراز در ناحیه ناف است و این خود سهولت انتشار آنها را توسط باد فراهم می کند. بعضی از گیاهان این تیره بعنوان زینت پرورش می یابند اعضای مختلف تعدادی دیگر به مصارف درمانی می رسد از چوب برخی دیگر در صنعت استفاده به عمل می آورند.




تیره پسته



شرح تیره پسته – تیره سماق Anacardiaceae

گیاهان تیره پسته به صورت درخت یا درختچه و دارای مجاری ترشحی شیزلیزیژن Schizolysigene یا اسکیزولیزیژن محتوی اولئورزین در اعضای مختلف خود می باشند. مجموعاً از 75 جنس و 600 گونه گیاه تشکیل یافته اند که بیشتر در مناطق استوائی و معتدله یافت می گردند از اختصاصات آنها این است که برگهائی ساده یا مرکب و گلهائی منظم ، نر - ماده و یا بر دو نوع نر و ماده ، یک پایه و پلی گام دارند. کاسه و جام گل آنها هر یک از 5 قطعه (بندرت 3 یا 4 ) تشکیل می یابد ولی در بین آنها انواع فاقد کاسه یا جام نیز دیده می شود. پرچم های آنها به تعداد برابر گلبرگها (یا مضاعف گلبرگها) است. میوه این گیاهان در انواع مختلف آنها به اشکال خشک ، بالدار و یا شفت مانند (Drupace) و ناشکوفا است.

تیره پیچ اناری



شرح تیره پیچ اناری Bignoniaceae


گیاهان تیره پیچ اناری به صورت درخت یا درختچه و دارای انواع متعددی با ساقه های بالا رونده می باشند. عموماً در مناطق گرم کره زمین مخصوصاً در امریکای جنوبی و قسمتی نیز در افریقا و آسیا ناحیه چین و ژاپن می رویند. دارای حدود 750 نوع می باشند که در متجاوز از 100 جنس جای دارند از مشخصات آنها این است که برگهائی ساده یا مرکب از برگچه ها و یا انگشتی شکل ولی عاری از استیپول و گلهای غالباً درشت نر - ماده ، نامنظم ، 5 قسمتی به وضع مجتمع یا به صورت گل آذین های خوشه یا گرزن دارند. در داخل جام گل آنها 4 پرچم دی دینام (گاهی 2 پرچم) و مادگی 2 برچه ای جای دارد.
میوه آنها به صورت پوشینه غالباً دراز است که از راه شکاف های طولی و یا به اشکال دیگر باز می شود و دانه های متعدد فاقد آلبومن به خارج می ریزد.
جنس های مهم این تیره عبارتند از :
Bignonia ( گونه2)
Catalpa ( گونه6)
Tecoma ( گونه80)





تیره ترشک



شرح تیره ترشک،تیره شبدری Oxalidaceae

در گیاهان تیره ترشک گیاهان عموماً علفی و دارای اعضای زیر زمینی گوشت دار یا غده ای و متورم جای دارند. بندرت نیز انواعی با ساقه چوبی و حتی به صورت درخت و یا نمونه هائی بالا رونده ممکنست در بین آنها وجود داشته باشد.
از مشخصات این گیاهان آن است که برگهائی اغلب واقع در سطح زمین و منتهی به دمبرگ دراز دارند. پهنک برگ آنها معمولاً مرکب ار برگچه هائی به وضع متصل در یک نقطه (مانند Oxalis ها) و یا شانه ای می باشد. برگچه های آنها اغلب یک فرو رفتگی در ناحیه رأس دارد و یا ممکن است اصولاً شکل ظاهری برگچه ها با یکدیگر متفاوت باشد.
گلهای آنها نر و ماده ، 5 قسمتی دارای کاسه پایا گلبرگهای فشرده به هم قبل از شگفتن است که به صورت گل آذین گرزن یا خوشه ، گرد آمده اند ، پرچم های آنها به تعداد قطعات جام گل و یا 2 برابر آن است. مادگی مرکب از 5 برچه متصل به هم دارند که مجموعاً تخمدانی 5 خانه محتوی یک یا تعداد زیادی تخمک و منتهی به 5 خانه آزاد بوجود می آورند.
میوه آنها بصورت پوشینه (بندرت شفت) است. پراکندگی این گیاهان بیشتر در امریکای جنوبی، آفریقا جنوبی و ماداگاسکار میباشد و فقط جنس Oxalis که قسمت اعظم این گیاهان را تشکیل می دهد در مناطق متعدله کره زمین نفوذ پیدا نموده است.



تیره توسکا



شرح تیره توسکا Betulacea

تیره توسکا گیاهانی به صورت درختچه یا درخت و دارای برگهای ساده منفرد و زود افت می باشند عموماً یک پایه و دارای گلهائی بر دو نوع نر و ماده مجتمع به صورت نوعی سنبله به نام شاتون می باشند.
گلهای نر آنها معمولاً دارای پوشش و رشد نیافته و مرکب از 2 تا 4 تقسیم و محتوی 2 تا 4 پرچم هستند در حالیکه گلهای ماده اصولاً فاقد پوشش و دارای مادگی 2 برچه ای می باشند میوه آنها به صورت فندقه است.در این تیره 65 جنس و 100 گونه گیاه جای دارد که غالب آنها در نواحی معتدله نیمکره شمالی می روید.
جنس های مهم آن عبارتند از :
Betula (دارای 40 گونه)
Alnus (دارای 30 گونه)





تیره شاه پسند



شرح تیره شاه پسند Verbenaceae
تیره شاه پسند مرکب از گیاهایی به اشکال مختلف علفی یا دارای سا قه های چوبی قائم و گاهی بالا رونده ولی فاقد پیچک می باشد. گیاهان آن به استثناء معدودی از آنها عموماً در نواحی گرم کره زمین پراکندگی دارند. بعضی از آنها نیز پرورش می یابند.
از اختصاصات ساقه انواع علفی آنها این است که معمولاً چهار گوش است. برگهای آنها بدون استیپول کامل یا لوب دار و یا دارای بریدگیهای عمیق و واقع به وضع متقابل یا فراهم بر روی ساقه است.
گلهای نر و ماده نا منظم ، منفرد یا مجتمع به صورت گرزن یا خوشه و مرکب از قطعات 4 یا 5 تایی (بندرت 6 تا 8 تایی) دارند. پرچم های آنها معمولاً چهارتایی (2 بزرگ و 2 کوچک) یا دوتایی و بندرت ممکنست 5 تایی باشد. مادگی آنها از 2 بر چه (بندرت 4 یا 5) و گاهی به علت از بین رفتن یکی از آنها از یک بر چه تشکیل می یابد ولی در هر حال از مجموع آنها تخمدانی فوقانی و یک یا چند خانه بوجود می آید.میوه آنها به صور مختلف شفت یا خشک و نا شکوفا و در برخی موارد مرکب از فندقه هایی به تعداد خانه های تخمدان و محتوی دانه های فاقد آلبومن است.از نظر تشریحی برگ غالب آنها پوشیده از تارهای غیر ترشحی یا تارهای ترشح کننده اسانس و مواد معطر است.
بعضی از این گیاهان چوب بسیار سخت و مورد استفاده در صنعت دارند. در بین آنها انواع زمینی نیز یافت می شود.
تعداد کلی انواع آن متجاوز از 2700 است که تقریباً در 100 جنس جای داده شده اند از جنس های مهم این تیره که اغلب آنها در نواحی گرم کره زمین پراکنده اند عبارتند از :
Verbena (دارای 1000 گونه)
Lippia (گونه 100)
Lantana ( گونه50 )
Vitex (گونه 100 )
Clerodendrom (گونه 100)



تیره شاهدانه



شرح تیره شاهدانه Cannabinaceae
تیره شاهدانه دارای 2 جنس مهم Cannabis , Humulus و شامل گیاهانی با ساقه ای راست یا پیچیده و یا بالا رونده است. برگهای آنها ساده با پهنک پنجه ای و گلهای آنها مرکب از قطعات 5 تایی و بر دو نوع نر و ماده واقع در بر روی 2 پایه می باشد. در گلهای نر آنها 5 پرچم و در گلهای ماده آنها مادگی 2 برچه ای دیده می شود که مجموعاً تخمدانی یک خانه و محتوی یک تخمک بوجود می آورند. میوه آنها خشک و به صورت فندقه است. بشره اعضای هوایی این گیاهان اغلب دارای تارهای ترشح کننده مواد رزینی است و بعلاوه در سلولهای بشره آنها می توان خوشه های آهکی سیستولیت مشاهده کرد. در ساقه بعضی از این گیاهان الیاف فیبر مورد استفاده در صنعت وجود دارد.



تیره اسفند



تیره اسفند – تیره اسپند Zygophyllaceae

گیاهان تیره اسپند، گیاهانی بندرت علفی و معمولاً دارای اعضای چوبی شده، درختچه و یا به صورت درخت می باشند. در نواحی مختلف کره زمین مخصوصاً مناطق خشک و یا شوره زار نواحی استوائی و گرم می رویند. پراکندگی آنها به صورتی است که بیشتر در هند و آفریقای شمالی یافت می گردند در نواحی معتدله نیز نمونه های متعددی از آنها وجود دارد اغلب آنها برگهائی مرکب از برگچه های زوج یا برگچه های منتهی به یک نقطه و بندرت پهنکی با بریدگیهای عمیق و نا منظم دارند. گلهای آنها نر - ماده شامل 4 یا 5 کاسبرگ ، به همان تعداد گلبرگ و پرچم هائی به تعداد 2 برابر گلبرگ ها (یا مساوی تعداد آنها) است. مادگی مرکب از برچه هائی به تعداد 2 تا 12 (معمولاً 4 یا 5) دارند که مجموعاً تخمدانی چند خانه بوجود می آورند. میوه آنها پوشینه ندرتاً سته و یا منقسم به قطعات جدا شدنی است.
 
 
تیره انار



شرح تیره انار Punicaceae


تیره انار، تیره کوچکی شامل یک جنس ، مرکب از دو گونه و دارای اختصاصاتی شبیه تیره مورد است . از این جهت در رده بنده های مختلف به تفاوت جزء تیره اخیر و یا بصورت جداگانه ولی مجاور آن گذاشته می شود.
از اختصاصات گیاهان آن اینست که برگهائی ساده، معمولاً متقابل و گلهائی نر – ماده دارند. کاسه گل آنها شامل 4 تا 8 قطعه گوشتدار و پیوسته به تخمدان است. جام گل آنها قرمز یا صورتی و مرکب از قطعات درشتی است که در آغاز حالت چین خورده دارند.ولی پس از شکفتن کامل، صاف می گردند تعداد پرچم های آنها زیاد و میوه آنها نیز نوعی سته مخصوص و محتوی دانه های سخت و محصور در یک بخش آبدار است اختلاف گیاهان این تیره با تیره مورد بیشتر در آنست که اولاً فاقد مجاری ترشحی شیزون و آبکش داخلی می باشند ثانیاً مادگی آنها دارای شکل خاص است و پس از رسیدن نوعی سته مخصوص بوجود می آورد.
منطقه پراکندگی این گیاهان بیشتر در اروپا مخصوصاً منطقه مدیترانه، آسیا، ایران و نواحی دیگر مانند شمال آفریقا است.


تیره برگ بو




شرح تیره برگ بو Lauraceae

گیاهان تیره برگ بو به صور مختلف درخت یا درختچه (بندرت علفی) و مخصوص نواحی حاره کره زمین می باشد. از مشخصات آنها این است که عموماً برگهائی متناوب یا متقابل ، ساده بدون استیپول ، غالباً چرمی و گلهائی منظم نر- ماده یا بر دو نوع نر و ماده (یک یا 2 پایه و یا پلی گام) و مجتمع به صورت خوشه یا گرزن متراکم دارند. پوشش گل آنها شامل دو ردیف 3 تایی و نافه گل آنها مرکب از 4 ردیف 3 تائی از پرچم ها است داخلی ترین ردیف پرچم ها نیز حالت غیر زایا (استامینود) دارد. مادگی گلهای آنها مرکب از یک برچه و میوه آنها شفت و محتوی دانه بدون آلبومن ولی با جنین حجیم و لپه های روغن دار است.
گیاهان این تیره دارای سلولهای اسانس دار (غده تک سلولی) پراکنده در اعضای مختلف و سلولهای موسیلاژدار، مخصوصاً در ناحیه پوست است اسانس سلولهای آنها نیز به تفاوت دارای بوی معطر و یا نامطبوع می باشد از نظر درمانی خواص تعدادی از این گیاهان مربوط بوجود همین اسانسها در اعضای آنها می باشد چوب بعضی از آنها در صنعت حائز اهمیت فراوان است و در نجاری و منبت کاری مورد توجه زیاد قرار می گیرد.
تیره برگ بو دارای 1000 نوع گیاه است که در متجاوز از 400 جنس جای دارند جنس های مهم این تیره عبارتند از :
Cinnamomun (دارای 100 گونه)
Nectandra ( گونه100)
Persea ( گونه10)
Laurus ( گونه2)



تیره برگ بیدی



شرح تیره برگ بیدی Commelinaceae

تیره برگ بیدی عموماً علفی ، بندرت بالا رونده و مخصوص نواحی بین استوائی می باشند.برگهائی غلاف دار ولی عاری از شکاف و گلهای نر - ماده (بندرت پلی گام) به حالت منفرد یا مجتمع به صورت گرزنهائی به اشکال مختلف دارند. پوشش گل آنها ساده یا مضاعف و مرکب از 6 قطعه در 2 ردیف است به نحوی که ردیف خاجی معمولاً ظاهر گلبرگ مانند پیدا می کنند. تعداد 6 پرچم دارند، ولی بعضی از آن رشد پیدا نمی کند بطوریکه گل دارای پرچم های کمتر می گردد. مادگی انها برحسب نوع گیاه ممکن است دارای 2 پایه و یا چند برچه باشد که مجموعاً تخمدانی فوقانی و محتوی تخمک های راست بوجود می آورند. میوه آنها پوشینه و بندرت گوشتدار است.
 
 

تیره جوز



شرح تیره جوز Myristicaceae

تیره میریستیکاسه، تیره کوچکی از گیاهان گلدار و شامل انواعی به صورت درخت یا درختچه است به علت دارا بودن اختصاصات توأم گروههای مختلف گیاهی نیز به تفاوت جزء گیاهان گلدار جدا گلبرگ و یا غالباً در ردیف گیاهان گلدار بدون گلبرگ جای داده می شود. از مشخصات این گیاهان آن است که برگهائی متناوب ، کامل بدون استیپول و گلهائی بر دو نوع نر و ماده بر روی یک یا دو پایه جداگانه دارند. پوشش گل آنها ساده یعنی فاقد جام و غالباً مرکب از قطعات 3 تایی است. تعداد 6 تا 12 پرچم ( گاهی کمتر یا زیادتر) و مادگی مرکب از یک برچه دارند.
میوه آنها کروی ، آبدار و محتوی دانه هائی است که معمولاً درون پوشش محصور میباشد.
گیاهان این تیره بیشتر در نواحی گرم قاره آسیا پراکنده اند بطوریکه بندرت ممکن است در نواحی دیگر کره زمین با آنها برخورد گردد.
این تیره دارای 300 نوع گیاه است که تعداد زیادی از آنها در جنس Myristica (100 گونه) جای دارند.



تیره چای



شرح تیره چای Theaceae

گیاهان این تیره به صورت درخت یا درختچه و مخصوص مناطق استوایی و حدود آن می باشند از اختصاصات آنها این است که برگهایی ساده غالباً پایا متناوب و گلهائی معمولاً نر – ماده و منظم دارند. غالب آنها 5 کاسبرگ ، 5 گلبرگ 5 یا تعداد زیادی پرچم آزاد و یا متصل به هم در قاعده دارند مادگی آنها شامل 3 تا 5 برچه و تخمدان آنها چند خانه و محتوی تخمکهای متعدد است. میوه آنها پوشینه و در برخی گونه ها به صورت شفت می باشند.
بعضی از آنها مانند برخی انواع Camellia به صورت درختچه های زینتی زیبا هستند و در نواحی مختلف کاشته می شوند برخی دیگر نیز به علت تولید چای در وسعت های پهناوری از کره زمین پرورش می یابند.




تیره حشره خواران



شرح تیره حشره خواران Droseraceae

گیاهان تیره حشره خواران عموماً علفی غالباً گوشتخوار مرکب از 4 جنس و 90 گونه می باشند اغلب آنها نیز به استثنای معدودی به جنس Drasera تعلق دارند.
منطقه پراکندگی آنها به صورتی است که در وسعت پهناوری از امریکا ، آفریقا ، اقیانوسیه ، شمال ، مشرق و جنوب شرقی آسیا یافت می گردند. برگهای آنها غالباً واقع در سطح زمین و در آغاز باز شدن دارای حالت پیچ خورده یا تاخورده به شکل عصا و پوشیده از تارهای غده ای است. گلهای آنها نر – ماده و مرکب از قطعات 4 یا 5 تایی (گاهی بیشتر) و مادگی آنها شامل 2 تا 5 برچه منتهی به 2 تا 5 خامه است. برگ عده ای از این گیاهان نیز در مقابل ضربه با مواد شیمیایی حساسیت نشان می دهد میوه آنها پوشینه شکوفا و محتوی دانه های آلبومن داراست.



تیره حنا



شرح تیره حنا Lythraceae

گیاهان تیره حنا به اشکال مختلف علفی درختچه یا درخت و شامل 500 گونه در 20 تا 30 جنس می باشند انواع مختلف آنها به تفاوت در نواحی بسیار مرطوب و یا در مناطق استوایی و بعضی نیز اختصاصاً در نواحی گرم آمریکا می رویند . سازش بعضی از گیاهان این تیره با محیط زندگی به پایه ای است که در مناطق گرم به صورت درختچه ولی در نواحی معتدله به صورت علفی در می آیند از اختصاصات این گیاهان آن است که برگهای کامل و متقابل همراه با دو زائده کوچک و گلهائی منظم ، نر – ماده و مجتمع به صورت خوشه یا گرزن با قطعات 4 تا 6 تائی (گاهی بیشتر) دارند. جام گل آنها معمولاً دارای گلبرگهائی به تعداد قطعات کاسه گل است. پرچم های آنها به تعداد گلبرگها یا دو برابر آنهاست. مادگی آنها از 2 تا 6 برچه پیوسته به هم تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی فوقانی ، آزاد و واقع در کاسه گل بوجود می آورند. میوه آنها پوشینه و محتوی دانه های فاقد آلبومن یا دارای آن ولی به وضع رشد نیافته است.
جنس های مهم این تیره عبارتند از :
Cupana (متجاوز از 200 گونه)
Lagerstroemia ( گونه30)
Lythrum ( گونه30)


تیره گل میمون Scrophulariaceae





گیاهانی غالباً علفی یا دارای اعضای چوبی و بندرت به صورت درخت هستند. در بین آنها نمونه های بالا رونده نیز یافت می شود. انواع علفی آنها به سهولت تحت اثر شرایط محیط زندگی به صورت چند ساله تغییر شکل حاصل می نماید نوع زندگی در این گیاهان قابل توجه است بطوریکه عده ای از آنها با آنکه سبزینه دارند به وضع نیمه طفیلی به سر می برند و با مکنده های خود شیره گیاهی را ازگیاهان میزبان اخذ می کنند برخی از آنها نیز فاقد کلروفیل و دارای حالت انگلی کامل می باشند.

از اختصاصات این گیاهان آن است که برگهایی متناوب با متقابل و عاری از استیپول دارند گلهای آنها دارای رنگهای متفاوت و وضع منفرد یا مجتمع به صورت گل آذین های مختلف مانند خوشه،سنبله یا کرزن یا غیره است کاسه گل آنها از پنج قطعه پیوسته به هم تشکیل می یابد که وضع پایدار داشته پس از تشکیل میوه نیز متصل به آن باقی می ماند. جام گل در این گیاهان به استثنای معدودی از آنها نامنظم و به اشکال انگشتی ، زنگوله ای مرکب از 2 لب و یا دارای زائد نسبتاً درازی بنام دنباله یا اپرون Eperon و شامل 5 قطعه پیوسته به هم است. به استثنای معدودی از آنها مانند Veronicaها که جام 4 قسمتی و چرخی شکل دارند.

پرچم ها در معدودی از این گیاهان مانند Verbascum ها به تعداد 5 ولی در غالب آنها به تعداد 4 است که معمولاً 2 تای آنها بزرگ و 2 تای دیگر کوچک می باشد. وجود این حالت مجاورت گیاهان این تیره را به تیره را به تیره Labiatae باعث می گردد بعضی از این گیاهان نیز مانند Veronica منحصراً2 پرچم دارند. مادگی آنها همیشه از 2 پرچم تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی 2 خانه و محتوی تخمکهای فراوان بوجود می آوردند. میوه آنها معمولاً پوشینه گاهی سته و محتوی دانه های آلبومن دار با جنین راست یا کمی خمیده است.

گیاهان این تیره در غالب نواحی کره زمین مخصوصاً نواحی سرد و معتدله پراکنده اند بعضی از آنها به علت دارا بودن مواد موثر و گلوکزیدها یا اسانس و غیره در ردیف انواع دارویی مهم جای دارند عده ای از آنها نیز دارای اثر مسهلی و یا نرم کننده اند.

در این تیره متجاوز از 3000 نوع گیاه در 200 جنس جای دارد که به طور پراکنده در نواحی مختلف کره زمین یافت می شوند از جنس مهم این گیاهان عبارتند از :

Verbascum ( دارای 300 گونه)
Celsia (گونه100 )
Linaria (گونه200 )
Scrophularia (گونه 100 )
Veronica (گونه37 )
Digitalis (گونه30 )
Euphrasia (گونه100 )


تیره نعناع Labiatae





در تیره نعناع 4000 گونه گیاه وجوددارد که در 200 جنس جای داده شده اند و در کل کره زمین پراکنده اند بیشترین انتشار در منطقه مدیترانه است.

گیاهان عموماً علفی یکساله یا پایا و دارای ساقه های راست یا خزنده اند بعضی از آنها مانند Thymus ها و Lavandulaها ظاهر بوته مانند و ساقه های متعدد و چوبی شده دارند در بین آنها بندرت نمونه های پیچیده یا درختچه مانند ممکن است یافت شود.

از مشخصات این گیاهان آن است که ساقه های چهار گوش دارند. از قاعده ساقه آنها نیز غالباً ساقه های فرعی منشأ می گیرد که حالت خزنده در سطح زمین پیدا می کنند و یا درون خاک وارد گردیده به صورت ساقه زیرزمینی در می آیند.

گیاهان تیره نعناع عموماً برگهای متقابل گاهی ساقه آغوش و بندرت فراهم دارند. برگهای آنها عموماً ساده است بطوریکه وجود برگهای مرکب در آنها دیده نشده است گلهای آنها کامل نامنظم ، نر – ماده و مجتمع بصورت دسته هایی واقع در محور ساقه و یا قسمت انتهایی آن است.

گیاهان این تیره از نظر کلی دارای کاسه منتهی به 5 تقسیم و جام منتهی به 5 لوب می باشند 4 پرچم دارند که در حول یک مادگی 2 برچه ای قرار گرفته اند.

میوه گیاهان تیره نعناع 4 فندقه ای و محتوی دانه های بدون آلبومن است و مشخصات آن این است که معمولاً محصور در کاسه گل باقی می ماند بعضی از این گیاهان نیز ندرتاً ممکن است میوه ای به صورت شفت داشته باشد.




گیاهان این تیره از نظر مشخصات تشریحی دارای اختصاصات کلی به قرار زیر می باشند.

1- انواع علفی آنها عموماً دارای دسته های کلانشیم در زوایای ساقه زیر بشره اند وجود این حالت باعث می گردد که ساقه این گیاهان ظاهر چهار گوش پیدا کند.

2- دسته های چوب – آبکش پسین در آنها معمولاً به وضع غیر ممتد و جدا از هم دیده میشود.
3- بشره ساقه و برگ این گیاهان غالباً مستور از تارهای ترشحی و غیر ترشحی به اشکال مختلف است.

4- تارهای ترشحی اسانس در آنها دارای پایه یک یاد و سلولی منتهی به یک برجستگی 4 تا 8 سلولی و حتی بیشتر است اسانس ترشح شده نیز معمولاً خارج از جدار سلولزی در زیر کوتیکول جمع می گردد و این خود باعث می شود که بشره در همان ناحیه کمی متورم جلوه نماید در بین گیاهان تیره نعناع تعدادی جهت مصرف پزشکی، مصرف تغذیه ای (خام یا پخته) جهت تهیه اسانس و بعضی برای زیبایی پرورش داده می شوند.

از جنس مهم تیره نعناع عبارتند از :

Teucrium ( گونه200)
Ajuga ( گونه60)
Scutellaria ( گونه300)
Nepta ( گونه200)
Marrubium ( حدود 50 گونه)
Stachys (حدود 200 گونه)
Thymus ( گونه70)
Mentha (حدود 20 گونه)
Ocimum ( گونه60)
Lavandula ( گونه40-30)
Dracocephalum ( گونه50)
Phlomis ( گونه70)
Lamium ( گونه50)
Coleus ( گونه150)

شرح تیره گندم Graminaceae



تیره گندم از بزرگترین تیره های گیاهان گلدار و مرکب از 6000 گونه است که در 450 جنس جای داده شده اند لذا اختصاصات آنها این است که در غالب محیط‌ها به صورت اجتماعات خاص پراکندگی دارند شکل ظاهر آنها به صورتی است که به مجرد مشاهده هر یک از گونه های آن ها می توان فوراً تعلق گیاه را به تیره گندم اظهار نمود.

گیاهان عموماً یکساله یا پایا (بندرت با اعضای چوبی) و از نظر کلی دارای ظاهری شبیه به هم اند انواع یکساله آنها معمولاً ریشه های در افشان انواع چند ساله آنها غالباً ریزوم بر شوش متورم دارند. ساقه هوایی گیاهان تیره گندم دارای ساختمان خاصی است که ماشوره نامیده می شود.

از اختصاصات اینگونه ساقه آن است که شکل استوانه ای و جدار نازک دارند زیرا بر اثر از بین رفتن مغز ساقه قسمت مرکزی آن توخالی می شود مگر در محل گره‌ها که از به هم پیوستن آوندهائی که به برگ می روند پرده ای تشکیل می شود و نتیجه آن می گردد که فضای خالی طول ساقه در محل گره ها پر شود بعضی از آنها نیز مانند ذرت و نیشکر ساقه توپر دارند.
برگ گیاهان این تیره معمولاً از پهنکی دراز منتهی به غلاف مشخص تشکیل می یابد که به استثنای معدودی عاری از دمبرگ اند.

در گیاهان تیره گندم گلها به شکل خاصی مجتمع می باشند که مجموعاً سنبلک (Epillet) نامیده می شوند. هر سنبلک دارای براکته‌هایی کوچک و غیر زایائی بنام پوشینه (Glume) در خارج است در داخل این پوشینه ها براکته‌های کوچک دیگری بر روی محور سنبلک دیده می شود که پوشینک (Glumelle) نام دارد. پوشینک ها چون در کناره گلها جای دارند از این جهت آنها را زایا به حساب می آورند.

گیاهان تیره گندم به استثنای معدودی از آنها مانند ذرت گلهایی با پرچم و مادگی دارند پرچم های آنها به تعداد 3 و واقع در یک ردیف است (بندرت ممکن است تعداد پرچم ها زیادتر یا کمتر باشند)

چون در گیاهان تیره گندم رسیدن دانه گرده معمولاً قبل از مادگی صورت می گیرد از این جهت آمیزش بناچار از طریق گرده افشانی غیر مستقیم و مداخله عواملی مختلف مانند باد بایدانجام گیرد.




مگر در انواعی از آنها که گلها پس از رسیدن کامل پرچم و مادگی نیز ناشکفته باقی می مانند و آمیزش آنها بطور مستقیم در داخل همان محفظه بسته صورت می گیرد.
میوه این گیاهان به صورت گندمه (Cariops) است و آن فندقه ای است که جدارهای میوه آن به صورت لایه نازکی به غشای دانه چسبیده باقی می ماند.

دانه آنها دارای آلبومن آردی با ذخائر نشاسته ای فراوان است و لایه ای آنرا از خارج فرا می گیرد که فاقد مواد نشاسته ای ولی دارای مواد چرب آلورون و یا دیاستازهای مختلف است.
رده بندی گیاهان این تیره به صور مختلف صورت می گیرد ولی آنچه که بیشتر معمول می باشد آن است که آنها را ابتدا از روی مفصل بودن سنبلکها در بالا یا پائین پوشینه و سپس از روی اختصاصات مختلف دیگر مربوط به پوششهای گل و غیره تقسیم بندی می نمایند.

تیره مار چوبه Asparagaceae






گیاهانی بالا رونده یا دارای اعضای چوبی و حتی در بعضی انواع به صورت درختچه های کوچک اند برگهایی ساده یا فلس مانند و یا بجای برگ معمولاً دارای صفحه پهنی شبیه به آن و به نام کلادود Caladode می باشند. بعضی از آنها پهنکی با رگبرگ منشعب دارند گلهای آنها به رنگ های سفید یا زرد رنگ نر و ماده ولی اغلب بر دو نوع نر و ماده دو پایه یا پلی گام است و این حالت که در اغلب آنها مشاهده می شود بر اثر عدم رشد و از بین رفتن یکی از اعضای اصلی گل یعنی پرچم مادگی در آنها پیش آمده است پوشش گل آنها زود افت شامل 3 تا 8 تا 6 و حتی 8 قطعه گلبرگ مانند (به رنگ یکدیگر) آزاد یا پیوسته به هم است 3 تا 8 پرچم دارند که به وضع متقابل پوشش گل قرار می گیرند مادگی آنها مرکب از 3 برچه متصل به یکدیگر و میوه آنها بسته است.

وجود صفاتی نظیر ساقه زیرزمینی صفحات یا الیاف باریک و سبز رنگی به نام کلادود وجود گل آذین در محور ساقه داشتن گلهایی بر 2 نوع نر و ماده (2 پایه یا پلی گام) میوه ای به صورت سته و غیره این گیاهان را از گیاهان تیره لاله می تواند به خوبی مجزا سازد.

انواع مفید و دارویی معدودی در این تیره وجود دارند که بعضی از آنها واجد مواد موثر اند ریزوم بعضی از آنها به مصارف تغذیه می رسد معدودی از آنها را نیز در صنعت مورد استفاده قرار می دهند.

از جنس های مهم آنها عبارنتد از :

Asparagus (متجاوز از 400 گونه)
Polygonatum ( گونه30)
Smilax ( گونه350)
Convallria (یک گونه)


شرح تیره زیتون Oleaceae



اغلب گیاهان تیره زیتون در مناطق گرم و معتدل زمین مخصوصاً در قاره آسیا پراکندگی دارند عموماً به صورت درخت یا درختچه یعنی فاقد نمونه های علفی ولی دارای انواعی با ساقه بالا رونده مانند برخی Jasminum ها می باشند.



معمولاً برگهائی متقابل بدون استیپول ، ساده و یا مرکب از برگچه ها دارند. گلهای آنها نر – ماده بندرت بر دو نوع نر و ماده (2 پایه یا پلی گام) منظم و مجتمع به صورت خوشه یا گرزنهایی در محور ساقه است ولی در بین آنها انواعی با گلهای منفرد نیز یافت می شود.
کاسه و جام گل آنها شامل قطعات 4 یا 5 تایی می باشد ولی این تعداد در آنها به وضع متغیر مشاهده می گردد مانند آنکه کاسه گل ممکن است 4 تا 15 و جام گل مرکب از 4 تا 12 قطعه باشد و یا آنکه اصولاً گیاه فاقد کاسه یا جام و یا دارای جام جدا گلبرگ باشد در غالب این گیاهان گلها دارای 2 پرچم است مادگی آنها از 2 برچه محتوی 2 تخمک واژگون (بندرت 1 یا 4 تا 8) به وضع آویخته یا ایستاده تشکیل می یابد.

میوه آنها بصور مختلف پوشینه ، سامار ، سته و شفت مانند با میان بر روغنی و محتوی دانه های آلبومن دار است.

مجموعاً این تیره از 500 گونه گیاه تشکیل می یابند که در 25 جنس جای داده شده اند از جنس های مهم آنها عبارتند از :

Olea (دارای حدود 60 گونه)
Ligustrum ( گونه40)
Fraxinus ( گونه40)
Syringa ( گونه20)
Jasminum ( گونه160)

 
تیره گل ساعت



شرح تیره گل ساعت Passifloraceae
تیره گل ساعت ، تیره کوچکی مرکب از حدود 12 جنس و تقریباٌ 600 گونه گیاه است که در نواحی بین استوایی و حدود آن مخصوصاً در امریکا و آفریقا می رویند. تعداد زیادی از گونه های آنها منحصراً به جنس Passiflora (دارای انواع زینتی فراوان) و به Adenia ها تعلق دارند. از اختصاصات این گیاهان آن است که بندرت در بین آنها درختچه و یا نمونه های درخت مانند دیده می شود عموماً علفی یا به صورت بوته های چوبی پیچک دارو و یا دارای ساقه بالا رونده می باشند.
برگهای آنها منفرد، معمولاً با ظاهر پنجه ای و منتهی به دمبرگی است که غالباً به یک برجستگی در قاعده ختم می شود. گلهائی منفرد، نر - ماده و یا بر دو نوع نر و ماده ، یک پایه یا دو پایه دارند. مجموعه ای از برگهای کوچک نیز به صورت انولوکری گلهای آنها را از خارج فرا میگیرد.
اجزای گل آنها 5 تایی است فقط بعضی از آنها ممکن است فاقد گلبرگ و عده ای نیز دارای پرچم هائی به تعداد 2 برابر کاسبرگ ها باشند . تخمدان آنها مرکب از 3 تا 5 برچه ولی غالباً یک خانه و محتوی تخمک های واژگون با تمکن جانبی است . میوه آنها پوشینه و معمولاً محصور در محفظه ای کیسه مانند با ظاهر مشخص است.



تیره کنجد




شرح تیره کنجد Pedaliaceae
تیره کوچکی مرکب از 16 جنس و 50 گونه گیاه است که عموماً در مناطق گرم زمین مخصوصاً در آفریقا و جنوب غربی آسیا پراکندگی دارند. گیاهانی علفی بندرت درختچه مانند و دارای برگهای متقابل ، ساده ، دندانه دار و گاهی لوب دارند. گلهای آنها نر – ماده نامنظم مجتمع به صورت خوشه های انتهایی و یا واقع در محور ساقه و یا در کناره برگهاست. کاسه گل آنها از 5 کاسبرگ نامساوی و جام گل از دو لوب مشخص تشکیل می یابد.
چهار پرچم دی دینام و یک پرچم غیر زایا (استامینود) دارند.مادگی آنها مرکب از 2 تا 4 برچه است که مجموعاً تخمدانی 2 تا 4 خانه و محتوی یک یا تعداد زیادی تخمک بوجود می آورند.این گیاهان میوه ای به صور مختلف پوشینه یا فندقه ، بالدار یا پوشیده از خارهای ساده یا قلاب دار و محتوی دانه های آلبومن دار دارند.
جنس مهم آنها Sesamum است که دارای متجاوز از 20 گونه می باشد.




تیره علف چای



شرح تیره علف چای Hypericaceae
تیره علف چای : گیاهان این تیره عموماً علفی یا به صورت بوته هایی با اعضای چوبی و بندرت درختچه مانند هستند برگهایی متقابل کامل و گلهای نر – ماده منظم ، غالباً به رنگ زرد و شامل 5 کاسبرگ آزاد یا متصل به هم در قاعده ، 5 گلبرگ آزاد و تعداد زیادی پرچم دارند.میوه آنها به صورت پوشینه شکوفا و بندرت سته است.
غالب گیاهان این تیره را جنس Hypericum تشکیل می دهد. پراکندگی آنها معمولاً به صورتی است که بیشتر در نواحی حاره می رویند ولی در نواحی دیگر هر دو نیمکره نیز یافت میشوند.
تعدادی از گیاهان این تیره دارای اسانس یا موارد رزینی مختلف هستند که در کیسه های ترشحی شیزون (اسکیزوژن) و یا در مجاری ترشحی مجتمع می گردند.



تیره گز



شرح تیره گز Tamaricaceae
تیره گز گیاهانی به صورت درختچه یا بوته مانند و شامل حدود 150 گونه می باشند که بیشتر در شوره زارها، کنار جریانهای آب رودخانه ها، حاشیه کویرها و اماکن نظیر آنها می رویند.
از اختصاصات آنها این است که برگهائی سوزنی شکل یا فلس مانند و فشرده به هم و گلهائی نر –ماده مجتمع به صورت سنبله یا خوشه های متراکم دارند. هر گل آنها 4 یا 5 کاسبرگ ، 4 یا 5 گلبرگ و به همان تعداد یا دو برابر آنها پرچم دارند مادگی آنها معمولاً از سه برچه تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی یک خانه و محتوی تخمک های فراوان بوجود می آورد.
میوه این گیاهان عموماً پوشینه و شامل دانه های پوشیده از تارهای فراوانی با ظاهر کاملاً مشخص می‌باشد.



تیره کتان

شرح تیره کتان Linaceae
گیاهان این تیره به صور مختلف علفی یا درختچه مانند و دارای برگهائی معمولاً متناوب ساده و استیپول دار می باشند. گلهای نر و ماده و منظم دارند هر گل آنها شامل 4 یا 5 گلبرگ زود افت و 5 تا 10 پرچم زایا و متصل به هم در قاعده است. مادگی گل آنها از 5 برچه پیوسته به هم (گاهی کمتر) تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی چند خانه بوجود می آورند.
میوه آنها پوشینه شفت یا فندقه و غالباً بدون آلبومن است. ساقه بعضی از این گیاهان مانند انواع Li دارای دسته های فیبر قابل استفاده در صنعت است. دانه تعدادی از آنها نیز لعاب فراوان دارد.
تیره کتان مجموعاً شامل متجاوز از 200 گونه می باشد که در غالب نواحی کره زمین به استثنای مناطق سرد پراکنده اند .
 
تیره سداب



شرح تیره نارنج – تیره سداب – تیره مرکبات Rutaceae

گیاهان تیره نارنج از نظر شکل ظاهری ، تفاوت گلی با یکدیگر دارند. مجموعاً شامل 150 جنس و 2000 گونه می باشند که بیشتر در نواحی معتدله و گرم کره زمین پراکندگی دارند. برگهائی آنها متناوب یا متقابل و گلهای آنها نر - ماده و منظم (گاهی نامنظم) است. کاسه گل آنها از 3 تا 5 تقسیم و جام گل آنها از 5 گلبرگ تشیکل می یابد در داخل پوشش گل آنها 5 تا 10 پرچم دیده می شود. تخمدان آنها چند خانه محتوی یک یا دو تخمک (بندرت زیادتر) و میوه آنها به اشکال مختلف سته ، شفت مانند و یا منقسم به قطعاتی به تعداد برچه ها می باشد.
از اعضای هوائی آنها مانند ساقه و برگ بوی قوی استشمام می شود که مربوط وجود کیسه های ترشحی و یا سلولهای ترشح کننده اولئورزین در آنهاست.



تیره عرعر



شرح تیره عرعر Simaroubaceae

گیاهان این تیره به صورت درخت و یا درختچه می باشند برگهائی معمولاً منفرد ، ساده یا مرکب و شامل برگچه های منقسم و یا تغییر شکل یافته به صورت خار (انواعی از آنها که در صحاری خشک می رویند) دارند. گلهای آنها نر - ماده یا بر دو نوع نر و ماده ، دو پایه یا پلی گام ، منفرد و یا مجتمع به صورت خوشه است.
هر گل آنها شامل کاسه ای مرکب از 3 تا 8 کاسبرگ به همان تعداد گلبرگ پرچم هایی به تعداد 2 برابر گلبرگ است. میوه این گیاهان ناشکوفا به اشکال مختلف سته، شفت یاسامار و محتوی دانه های آلبومن دار است. در تیره عرعر 30 جنس و 200 گونه جای دارد که عموماً به استثنای معدودی در مناطق بین استوائی و گرم زمین می رویند.


تیره ساپنداسه



شرح تیره ساپنداسه Sapindaceae

گیاهان تیره ساپنداسه به صورت درخت یا درختچه و در بعضی انواع بالا رونده می باشند. مجموعاً از 130 جنس و 1100 گونه تشکیل می یابند که اغلب در نواحی حاره و بین استوایی پراکندگی دارند. برگهای آنها متقابل معمولاً مرکب از برگچه های متعدد و گلهای آنها نر - ماده و یا بر دو نوع نر - ماده ، یک پایه ، پلی گام و بندرت دو پایه است کاسه گل آنها شامل 4 یا 5 تقسیم و جام گل آنها مرکب از 4 یا 5 گلبرگ است. پرچم های آنها به تعداد 2 برابر گلبرگها و تخمدان شامل 2 یا 3 خانه است. میوه آنها به اشکال مختلف شفت ، سته ، پوشینه (کپسول) و در برخی گونه ها بالدار است.


تیره مو ( انگور )



شرح تیره مو – تیره انگور Vitaceae,Ampelidaceae

گیاهان تیره مو معمولاً به صورت درختچه های بالا رونده ولی در بین آنها انواع علفی و یا گیاهانی با ساقه راست و حتی به صورت درخت نیز می توان مشاهده نمود. مجموعاً شامل 12 جنس و تقریباً 700 گونه می باشد که عموماً در مناطق معتدله و گرم کره زمین پراکندگی دارند. این گیاهان اغلب دارای پیچک می باشند و وجود پیچک نیز باعث سهولت اتصال آنها به درختان مجاور و بالا رفتن از تکیه گاهها می شود برگهای آنها به اشکال مختلف ساده یا مرکب از برگچه های شانه ای و یا برگچه های منتهی به یک نقطه است. گلهائی نر - ماده ، پلی گام یک پایه ، یا دو پایه و مجتمع به اشکال مختلف گرزن یا خوشه دارند کاسبرگ های آنها معمولاً کوچک و جام گل آنها شامل 4 یا 5 گبرگ است عموماً پرچم هائی به تعداد گلبرگها و مادگی مرکب از 2 برچه دارند که مجموعاً تخمدانی 2 خانه و محتوی یک یا دو تخمک در هر خانه بوجود می آورند. میوه آنها سته و محتوی 2 تا 4 دانه است.


منبع:
 
دانشنامه رشد
 


 

نوشته شده توسط salman.shabanzadeh در یکشنبه 1388/09/15 ساعت 12:42 موضوع لیست تیره های گیاهی | لینک ثابت